Hipoteza rzadkiej Ziemi
Teza, że proste życie bywa powszechne, ale złożone wymaga stosu rzadkich przypadków — stabilnej gwiazdy, wielkiego księżyca, tektoniki płyt, biochemii.
Lukasz Szramuk ·
Hipoteza rzadkiej Ziemi, z książki Petera Warda i Donalda Brownlee z 2000 roku pod tym właśnie tytułem, stawia tezę bardziej szczegółową, niż zwykle się jej przypisuje. Nie mówi, że życie jest rzadkie. Mówi, że życie mikrobiologiczne jest prawdopodobnie powszechne — bakterie są odporne, pojawiły się na Ziemi niemal natychmiast i przeżywają w miejscach, które powinny zabić cokolwiek — podczas gdy życie zwierzęce wymaga stosu warunków, które rzadko się schodzą.
Stos jest długi. Gwiazda dość stabilna, by palić się równo przez miliardy lat, w rejonie galaktyki z wystarczającą ilością pierwiastków ciężkich, ale bez promieniowania wyjaławiającego powierzchnie. Planeta w strefie zamieszkiwalnej, dość duża, by utrzymać atmosferę, i dość mała, by nie stać się gazowym olbrzymem. Tektonika płyt napędzająca cykl węglanowo-krzemianowy, który reguluje klimat w skali geologicznej. Pole magnetyczne. Wielki księżyc powstrzymujący wędrówkę nachylenia osi, a wraz z nią dzikie wahania pór roku. Mniej więcej właściwa ilość wody. I czas — kilka miliardów lat bez wyjaławiającego uderzenia.
Poszczególne deski tego pomostu oberwały od tamtej pory. Wynik Jacques'a Laskara z 1993 roku, że Księżyc stabilizuje nachylenie osi Ziemi, został ponownie przeliczony, a późniejsze prace znajdują, że nachylenie utrzymałoby się w znośnych granicach i bez niego. Tezę, że Jowisz osłania układ wewnętrzny, symulowano wielokrotnie i zależnie od konfiguracji wielka planeta równie chętnie podnosi tempo uderzeń, co je obniża. Głębszy zarzut jest strukturalny: hipoteza mnoży czynniki, z których każdy znamy z dokładnie jednego pomiaru, a stos zbudowany w całości z jednego punktu danych nie jest prawdopodobieństwem, tylko opisem. Zwolennicy odpowiadają, że to przynajmniej opis kompletny i że nikt nie przedstawił kontrprzykładu.
To najbardziej zachowawcza odpowiedź na paradoks Fermiego — nikogo tam nie ma, bo dojście do „wszystkich” jest trudniejsze, niż wygląda — i jest to argument tunera prowadzony w mniejszej skali. Suwaki zawężają pole do wszechświatów, które mogą mieć chemię. Rzadka Ziemia zawęża resztę do światów, w których chemia dokądś dochodzi.