Tuner wszechświata

Tuner wszechświata kładzie stałe fizyki na suwakach. Grawitacja (N) mówi, jak mocno materia przyciąga materię — nasza jest fantastycznie słaba i właśnie dlatego gwiazdy palą się dość wolno, by biologia zdążyła się wydarzyć. Jądrowy klej (ε) decyduje, jak wydajnie wodór zamienia się w hel: około 0,007 jego masy staje się energią. Odrobinę mniej i nie zajdzie żadna fuzja — wodór na zawsze, bez światła gwiazd, bez chemii. Odrobinę więcej i każdy proton znajdzie parę w pierwszych minutach, nie zostawiając wody ani długich, spokojnych słońc.

Gęstość kosmosu (Ω) rozstrzyga, czy wszechświat zapadnie się z powrotem, czy rozrzedzi, zanim cokolwiek zdąży się zebrać. Ciemna energia (Λ) to siła, z jaką pusta przestrzeń się rozpycha — za dużo i za wcześnie, a gaz zostanie rozrzucony, zanim powstanie choć jedna galaktyka. Grudkowatość (Q), rzędu jednej stutysięcznej, zasiała każdą strukturę, jaką widzisz. A D, liczba wymiarów przestrzeni, wynosi trzy — i tylko tyle pozwala na stabilne orbity i stabilne atomy. Trzy kolejne pokrętła sięgają głębiej: ile materii przetrwało antymaterię (η), niewidzialne rusztowanie ciemnej materii (χ) oraz zasięg samej chemii (α).

Przesuń którekolwiek dostatecznie daleko, a kosmos zapomni, jak cię zrobić: ocean wodoru, niebo czarnych dziur, morze czystego promieniowania albo wszechświat zapadający się przed pierwszą gwiazdą. Okno dopuszczające obserwatorów jest cieńsze niż ostrze — a zauważenie, że siedzimy w środku, to zasada antropiczna w jednym zdaniu.