Asymetria barionowa

η to asymetria barionowa: w każdym miliardzie par materia–antymateria w pierwszej sekundzie istnienia było o jedną cząstkę materii więcej. Kiedy wszechświat ostygł na tyle, że pary zaczęły się unicestwiać, ta jedna resztka na miliard została — i stała się wszystkim, co widzisz. Nasze η to około 6×10⁻¹⁰; w skali tunnera odpowiada to wartości 0,6.

W zabawce η decyduje, jak długo trwa faza wykluwania cząstek: większa asymetria — więcej barionów do zebrania — dłuższe wykluwanie. Przestaw η, a zmienisz długość czasu, w którym wszechświat zbiera materiał na resztę swojej historii.

Dlaczego życie dba o η

Gdyby η wynosiło dokładnie zero, każda cząstka znalazłaby antycząstkę i wszechświat byłby wyłącznie promieniowaniem — bez atomów, bez chemii, bez kogokolwiek. To najbardziej fundamentalny ze wszystkich suwaków: nie „ile materii jest użytecznej”, tylko „czy materia w ogóle jest”. Nikt nie wie, skąd wzięła się ta przewaga; nazywa się bariogenezą i jest jedną z wielkich otwartych zagadek fizyki.

W obie strony

• Za małe: za mało resztki, by zbudować gwiazdy — wszechświat zbyt ubogi w bariony, jak odcień zbyt bladej herbaty.

• Zero: pełna unicestwienie — same fotony, nigdzie niczego.

• Za duże: nadmiar barionów względem promieniowania zmienia syntezę pierwiastków i wczesne chłodzenie; chemia, która kończy się życiem, przestaje być tą samą chemią.

W zabawce

η jest przypisana do fazy cząstek, bo to wtedy resztka zbiera się do kupy. Podkręć asymetrię w górę, a wykluwanie się przedłuży — jest więcej do zebrania. Ściągnij ją w dół, a faza skurczy się do ułamka, a wszystko po niej dostanie mniej surowca.

Co zobaczysz, gdy ją zepsujesz

η spada z 0,6 na 0,02 — prawie pełna symetria. Faza cząstek kurczy się do ułamka swojego czasu, bo jest za mało resztki do zebrania. Wszystko później — pył, gwiazdy, planeta — ma o wiele mniej materiału. Wszechświat nie wybucha; po prostu zasycha. Oglądasz kosmos, który ledwie się zebrał.